نمودن به ساير چيزها و امثال اين‌ها و اين خصلت ايضا از اعظم آثار و علامات عقل است و آيات و احاديث بسيار ايضا در تحريص و ترغيب بر آن و فضيلت آن رسيده است ، حتى اين‌كه پيغمبر صلّى اللّه عليه و إله فرمودند كه « التّودّد الى النّاس نصف العقل » « 1 » ؛ يعنى طلب مودّت از مردمان نمودن و خود را محبوب ايشان گردانيدن ، نصف عقل است و يك اعرابى از طايفه بنى تميم به آن حضرت عرض نمود كه به من وصيّتى و نصيحتى بفرما ، پس از جملهء نصيحت‌ها و وصيّت‌هايى كه آن حضرت به آن نمودند اين است كه فرمودند به آن‌كه « تحبّب الى الناس يحبّوك » « 2 » ؛ يعنى رفتارى كه مورث محبّت باشد با مردمان بنما تا آن‌كه ايشان تو را دوست بدارند و جناب امام جعفر صادق عليه السّلام فرمودند كه « من كفّ يده على النّاس فانّما يكفّ عنهم يدا واحدة و يكفّون عنه أيديا كثيرة » « 3 » ؛ يعنى كسى كه بازدارد دست خود را از مردمان ، پس اين است و جز اين نيست كه باز داشته است از ايشان يك دستى را و ايشان بازداشته‌اند از او دست‌هاى بسيار را و فرمودند كه « القريب من قربته المودّة و ان بعد نسبه و البعيد من بعّدته المودّة و ان قرب نسبه لا شىء اقرب الى شىء من يد الى جسد فانّ اليد تغلّ فتقطع » « 4 » ؛ يعنى قريب و خويش اين كس كسى است كه مودّت و محبّت او را قريب گردانيده باشد هرچند كه بعيد باشد نسب او و بعيد و بيگانه كسى است كه ترك مودّت و محبّت او را بعيد و بيگانه كرده باشد هرچند كه قريب باشد نسب او . بعد از آن بر سبيل تمثيل و تماميّت بيان اين مطلب فرمودند كه هيچ‌چيزى به سوى چيزى اقرب از دست به جسد انسان نمىباشد و به درستى كه دست در وقتى كه جنايت و خيانت مىنمايد بريده مىشود و مخفى نماناد كه مفاد اين حديث هرچند كه تحبّب و تودّد نمودن با مطلق و عموم مردمان است و لكن مراد از آن مؤمنان و اهل فضل و عقل و كمال است هرچند كه كمال مالى ايضا باشد ؛ چون‌كه تودّد ايضا به جهت آن مطلوب و مستحسن است چنان‌كه در حديث آينده تصريح به

--> ( 1 ) . كراجكى ، كنز الفوائد ، ج 2 ، ص 189 و تحف العقول ، ص 297 و 326 . ( 2 ) . تحف العقول ، ص 35 . ( 3 ) . اصول كافى ، ج 2 ، ص 117 و 118 ، ح 6 و خصال ، ج 1 ، ص 17 ، باب الواحد ، ح 60 . ( 4 ) . تحف العقول ، ص 168 .